De Romeinen

Nadat Jezus van Nazareth aan het kruis was gestorven, verenigden zijn aanhangers zich tot kleine gemeenten. Alle leden daarvan waren aan elkaar gelijk en allen leefden in de verwachting dat Jezus (de Gezalfde, de Verlosser, de 'Christus) na korte tijd op aarde zou terugkeren om het Godsrijk te stichten. De christenen kwamen regelmatig bijeen om wat men noemde 'liefdemalen' te houden. Aan het einde van zo'n maaltijd werd het brood gebroken en ging de beker met wijn rond. Later vierde men het Avondmaal als gedachtenis aan Jezus' dood.

In het Nabije Oosten was als een totaal nieuwe samenlevingsvorm de stad geboren. De steden brachten een snelle culturele ontwikkeling met zich mee, zoals nooit eerder had plaatsgevonden. Het was een keerpunt, dat de niet-schrijvende mens van de schrijvende, en de eenvoudige prehistorische jager van de gevestigde koopman scheidde.

Volgens de legende zou Aeneas, die in de Ilias na Hector de dapperste held van de Trojanen wordt genoemd, na de inname van Troje door de Grieken zijn weggevaren. Na vele omzwervingen op de Middellandse Zee landde hij in Italië en stichtte er de stad Lavinium. Zijn zoon Ascanius stichtte een nieuwe stad, Alba Longa geheten. Vier eeuwen lang waren zijn afstammelingen hierover koning, maar toen braken er twisten uit om de macht. Als gevolg daarvan werd koning Numitor afgezet. Zijn dochter Rhea Silvia werd gedwongen priesteres te worden van Vesta, de godin van het heilige haardvuur. Dit betekende dat zij, evenals de andere priesteressen van Vesta, de Vestaalse Maagden, de kuisheidsgelofte moest afleggen. Op die manier hoopte de nieuwe koning die zich van de macht had meester gemaakt, Rhea Silvia buiten spel gezet te hebben. Maar het lot had anders beschikt.

De inwoners van Rome waren vanaf het vroege begin voortdurend in strijd met de naburige stammen en volkeren. Een tijdlang zelfs hebben ze onder vreemde overheersing gestaan. Dat was tijdens de regering van de laatste koningen, Tarquinius Primus en Tarquinius Superbus, die uit Etrurië afkomstig waren. De Etruriërs of Etrusken of Tusci bewoonden het gebied dat nu nog altijd hun naam draag : Toscane. Ze hadden zich in de tiende eeuw voor Christus in Italië gevestigd. Naar alle waarschijnlijkheid waren ze afkomstig uit Klein-Azië.

Toen de Romeinen het vasteland van Italië beheersten, waren ze slechts door een smalle zeestraat gescheiden van het eiland Sicilië. Eenmaal zover op het pad van de veroveringen gevorderd, konden ze moeilijk weer terug. Sicilië werd beheerst door de Grieken en de Carthagers. De Carthagers hadden een niet onaanzienlijke macht ontplooid in het westelijk bekken van de Middellandse Zee.

Kort na het beëindigen van de oorlog met Carthago begon Rome de strijd tegen het oosten. Hannibal had met koning Filippus V van Macedonië (221-179 voor Christus) een bondgenootschap gesloten en dat nam Rome de Macedonische koning kwalijk. Bovendien was Filippus V bezig zijn macht uit te breiden, samen met Antiochus III van Syrië (241-187 voor Christus).

De zeer snelle uitbouw van de Romeinse macht in het Middellandse-zeegebied - de Romeinen noemden deze zee enige tijd later vol trots 'Onze Zee' (Mare Nostrum) - had diepgaande gevolgen voor de politieke en maatschappelijke structuur van de staat. Het Romeinse leger was steeds samengesteld geweest uit boeren die, gehard door het landleven, ook voortreffelijke soldaten waren.

De scherpe tegenstellingen tussen de patriciërs en de plebejers waren in de loop van de tijd verdwenen. De wetgeving van 445 voor Christus maakte het mogelijk dat leden van de patricische en de plebejische families met elkaar trouwden. En in 367 voor Christus werd het ambt van consul ook voor plebejers opengesteld.

De bezittende klasse had, door Tiberius en Gajus Gracchus uit te schakelen, gezegevierd. Voorlopig althans, want de gebroeders waren wel dood, maar hun idealen beslist niet. De spanningen tussen de twee partijen in Rome bleven bestaan. Een slecht gevoerde oorlog in Numidië met talloze Romeinse nederlagen wekte zoveel ergernis en teleurstelling, dat de Volksvergadering een van haar leden als opperbevelhebber aanwees. Zijn naam was Gajus Marius en hij beëindigde in korte tijd de oorlog in Numidië.

Gajus Julius Caesar ( 100-44 voor Christus) werd geboren uit een zeer aanzienlijk Romeins geslacht. Hij genoot een uitstekende opvoeding en was geestelijk zeer begaafd. Hoewel gesteld op comfort, liefhebber van boeken en kunst, fanatiek verzamelaar van antiek, kon hij, als dat nodig was, heel goed ontberingen doorstaan en met de eenvoudigste dingen genoegen nemen. Zijn eerzucht was grenzeloos en hij was bereid zich volledig in te zetten voor het bereiken van het door hem begeerde doel : zoveel mogelijk macht.